|
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf
yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık
ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını
kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının
faaliyetlerinde uygulanır.
1.11.1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının
Kullanılmasına Dair Kanun hükümleri saklıdır.
Tanımlar
Madde 3- Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen
ve kapsama dahil olan bilgi edinme başvurusu yapılacak
bütün makam ve mercileri,
b) Başvuru sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme
hakkını kullanarak kurum ve kuruluşlara başvuran
gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları
kayıtlarda yer alan bu Kanun kapsamındaki her türlü
veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu
Kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış
dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup,
program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve
video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen
her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya
belgenin niteliğine göre, kurum ve kuruluşlarca,
başvuru sahibine söz konusu bilgi veya belgenin bir
kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin mümkün
olmadığı hâllerde, başvuru sahibinin bilgi veya
belgenin aslını inceleyerek not almasına veya
içeriğini görmesine veya işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi edinme hakkı
Madde 4- Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye`de ikamet eden yabancılar ile Türkiye`de
faaliyette bulunan yabancı tüzel kişiler,
isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet
alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık
ilkesi çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden
yararlanırlar. Türkiye`nin taraf olduğu uluslararası
sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme
yükümlülüğü
Madde 5- Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan
istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi
başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme
başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak
üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla
yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer
kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru usulü
Madde 6- Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı
ve soyadı, imzası, oturma yeri veya iş adresini,
başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve
adresi ile yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini
içeren dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin
bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır. Bu başvuru,
kişinin kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden
neşet ettiğinin tespitine yarayacak başka bilgilerin
yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik
ortamda veya diğer iletişim araçlarıyla da
yapılabilir. Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler
açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi
veya belgenin niteliği
Madde 7- Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve
kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği
bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin
olmalıdır. Kurum ve kuruluşlar,
ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da
analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi
veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap
verebilirler. İstenen bilgi veya belge, başvurulan
kurum ve kuruluştan başka bir yerde bulunuyorsa,
başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve
durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış
veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler
Madde 8- Kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın,
broşür, ilân ve benzeri yollarla kamuya açıklanmış
bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurularına konu
olamaz. Ancak, yayımlanmış veya kamuya açıklanmış
bilgi veya belgelerin ne şekilde, ne zaman ve nerede
yayımlandığı veya açıklandığı başvurana bildirilir.
Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme
Madde 9- İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik
dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler ile
açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve
bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu
bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya açıklanması
yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın
bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana yazılı
olarak bildirilir.
Bilgi veya
belgeye erişim
Madde 10- Kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibine
istenen belgenin onaylı bir kopyasını verirler. Bilgi
veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin
mümkün olmadığı veya kopya çıkarılmasının aslına zarar
vereceği hâllerde, kurum ve kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu
belgenin aslını incelemesi ve not alabilmesini,
b) Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde
bunları izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı
bir şekilde elde edilmesi mümkün ise, belgeye zarar
vermemek koşuluyla bu olanak sağlanır. Başvurunun
yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı
bilgi veya belgeler için başvuru sahibinden erişimin
gerektirdiği maliyet tutarı kadar bir ücreti bütçeye
gelir kaydedilmek üzere tahsil edebilir.
Bilgi veya
belgeye erişim süreleri
Madde 11- Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen
bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü içinde
sağlarlar. Ancak istenen bilgi veya belgenin,
başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir
birimden sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir
başka kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının
gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla kurum
ve kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya
belgeye erişim otuz iş günü içinde sağlanır. Bu
durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru
sahibine yazılı olarak ve onbeş iş günlük sürenin
bitiminden önce bildirilir. 10 uncu maddede belirtilen
bilgi veya belgelere erişim için gereken maliyet
tutarının idare tarafından başvuru sahibine
bildirilmesiyle onbeş iş günlük süre kesilir. Başvuru
sahibi onbeş iş günü içinde ücreti ödemezse talebinden
vazgeçmiş sayılır.
Başvuruların
cevaplandırılması
Madde 12- Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme
başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya
elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler.
Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi
ve buna karşı başvuru yolları belirtilir.
İtiraz usulü
Madde 13- Bilgi edinme istemi 16 ve 17 nci maddelerde
öngörülen sebeplerle reddedilen başvuru sahibi, yargı
yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren
onbeş gün içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu
konudaki kararını otuz iş günü içinde verir. Kurum ve
kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya
belgeyi onbeş iş günü içinde vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya
başvurma süresini durdurur.
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
Madde 14- Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak
itirazlar üzerine, 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen
sebeplere dayanılarak verilen kararları incelemek ve
kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının
kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere;
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi Yargıtay ve Danıştay genel
kurullarının kendi kurumları içinden önerecekleri
ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku, idare hukuku ve
anayasa hukuku alanlarında profesör veya doçent
unvanına sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar
Birliğinin baro başkanı seçilme yeterliliğine sahip
kişiler içinden göstereceği iki aday, iki üyesi en az
genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir
üyesi de Adalet Bakanının önerisi üzerine bu
Bakanlıkta idarî görevlerde çalışan hâkimler arasından
Bakanlar Kurulunca seçilecek dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine önerilen adayların muvafakatları
aranır. Kurul Başkanı, kurul üyelerince kendi
aralarından seçilir. Kurul, en az ayda bir defa veya
ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı üzerine
toplanır.
Kurul üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev
süresi sona erenler yeniden seçilebilirler. Görev
süresi dolmadan görevinden ayrılan üyenin yerine aynı
usule göre seçilen üye, yerine seçildiği üyenin görev
süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve
başlayıncaya kadar önceki Kurul görevine devam eder.
Kurul üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı
Harcırah Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla fiilen
görev yaptıkları her gün için uhdesinde kamu görevi
bulunanlara (1000), uhdesinde kamu görevi
bulunmayanlara ise (2000) gösterge rakamının memur
aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda
huzur hakkı ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç
herhangi bir kesinti yapılmaz.
Kurul, belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma
grupları kurabilir; ayrıca gerekli gördüğü takdirde,
ilgili bakanlık ile diğer kurum ve kuruluşların ve
sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak
üzere toplantılarına katılmaya davet edebilir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından
yerine getirilir.
Kurulun görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller
Başbakanlıkça hazırlanarak
yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
Yargı denetimi dışında kalan işlemler
Madde 15- Yargı denetimi dışında kalan idarî
işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve mesleki
onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun
kapsamına dahildir. Bu şekilde sağlanan bilgi edinme
hakkı işlemin yargı denetimine açılması sonucunu
doğurmaz.
Devlet sırrına
ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 16- Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış
ilişkilerine, millî savunmasına ve millî güvenliğine
açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet
sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler,
bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin
ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 17- Açıklanması ya da zamanından önce
açıklanması hâlinde, ülkenin ekonomik çıkarlarına
zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep
olacak bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
İstihbarata
ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 18- Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin
görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler,
bu Kanun kapsamı dışındadır. Ancak, bu bilgi ve
belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu
etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi
ve belgeler bilgi edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî
soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 19- Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince
yürütülen idarî soruşturmalarla ilgili olup,
açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale
sonucunu doğuracak,
b) Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin
hayatını ya da güvenliğini tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa
çıkmasına neden olacak veya soruşturma ile ilgili
benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini
güçleştirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî soruşturma
ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 20- Açıklanması veya zamanından önce açıklanması
hâlinde;
a) Suç işlenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da
suçluların kanunî yollarla yakalanıp kovuşturulmasını
tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini
engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma
hakkını ihlâl edecek,
Nitelikteki bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri
Usulü Kanunu, 18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk
Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982 tarihli ve 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel
kanun hükümleri saklıdır.
Özel hayatın
gizliliği
Madde 21- Kişinin izin verdiği hâller saklı kalmak
üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması
hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile
hayatına, şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik
değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi veya
belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi
veya belgeler, kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili
kişiye en az yedi gün önceden haber verilerek yazılı
rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin
gizliliği
Madde 22- Haberleşmenin gizliliği esasını ihlâl edecek
bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
Madde 23- Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi
veya belgeler ile, kurum ve kuruluşlar tarafından
gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla
sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Fikir ve sanat
eserleri
Madde 24- Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak
yapılacak bilgi edinme başvuruları hakkında ilgili
kanun hükümleri uygulanır.
Kurum içi
düzenlemeler
Madde 25- Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu
ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum
içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki
bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı
dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen
kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.
Kurum içi
görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
Madde 26- Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini
yürütmek üzere, elde ettikleri görüş, bilgi notu,
teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler,
kurum ve kuruluş tarafından aksi kararlaştırılmadıkça
bilgi edinme hakkı kapsamındadır. Bilimsel, kültürel,
istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri
uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme
yükümlülüğü bulunan kişi, birim ya da kurumların
görüşleri, kurum ve kuruluşların alacakları kararlara
esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme istemlerine
açıktır.
Tavsiye ve
mütalaa talepleri
Madde 27- Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun
kapsamı dışındadır.
Gizliliği
kaldırılan bilgi veya belgeler
Madde 28- Gizliliği kaldırılmış olan bilgi veya
belgeler, bu Kanunda belirtilen diğer istisnalar
kapsamına girmiyor ise, bilgi edinme başvurularına
açık hâle gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ceza hükümleri
Madde 29- Bu Kanunun uygulanmasında ihmâli, kusuru
veya kastı bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri
hakkında, işledikleri fiillerin genel hükümler
çerçevesinde ceza kovuşturması gerektirmesi hususu
saklı kalmak kaydıyla, tâbi oldukları mevzuatta yer
alan disiplin cezaları uygulanır.
Bu Kanunla erişilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla
çoğaltılamaz ve kullanılamaz.
Rapor
düzenlenmesi
Madde 30- Kurum ve kuruluşlar, bir önceki yıla ait
olmak üzere;
a) Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının
sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim
sağlanan başvuru sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını
gösterir istatistik bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak
ya da bu nitelikteki bilgiler ayrılarak bilgi veya
belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen
başvuru sayısı ile bunların sonuçlarını,
Gösterir bir rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl
Şubat ayının sonuna kadar Bilgi Edinme Değerlendirme
Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili ve ilişkili kamu
kurum ve kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili ya da
ilişkili oldukları bakanlık vasıtasıyla iletirler.
Kurul, hazırlayacağı genel raporu, söz konusu kurum ve
kuruluşların raporları ile birlikte her yıl Nisan
ayının sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine
gönderir. Bu raporlar takip eden iki ay içinde Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna
açıklanır.
Yönetmelik
Madde 31- Bu Kanunun uygulanması ile ilgili esas ve
usullerin belirlenmesine ilişkin yönetmelik, Kanunun
yayımını takip eden altı ay içinde Başbakanlık
tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe
konulur.
Yürürlük
Madde 32- Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay
sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 33- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür.
|